เมื่อวันอังคารที่ 31 มีนาคม 2569 พันตำรวจตรี สุริยา สิงหกมล เลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) ได้มอบหมายให้นางสาวศรีตระกูล เวลาดี ผู้อำนวยการสำนักการต่างประเทศ เป็นหัวหน้าคณะผู้แทนไทยเข้าร่วมการประชุมเครือข่ายข้อมูลเฝ้าระวังยาเสพติดอาเซียน (ASEAN Drug Monitoring Network Meeting: ADMN) ครั้งที่ 20 ผ่านระบบการประชุมทางไกล (Video Conference) พร้อมด้วยผู้แทนจากสำนักงาน ป.ป.ส. และเครือข่ายองค์กรวิชาการด้านยาเสพติด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ณ ห้องประชุมกฤษณะ ผลอนันต์ อาคาร 3 ชั้น 2 สำนักงาน ป.ป.ส.

การประชุมดังกล่าวจัดขึ้นโดยหน่วยงานกลางด้านยาเสพติดแห่งสาธารณรัฐสิงคโปร์ (Central Narcotics Bureau: CNB) และมีผู้แทนจากประเทศสมาชิกอาเซียนรวม 11 ประเทศ ได้แก่ บรูไนดารุสซาลาม กัมพูชา อินโดนีเซีย สปป.ลาว มาเลเซีย เมียนมา สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ ไทย และเวียดนาม รวมทั้งผู้แทนจากติมอร์-เลสเต และสำนักงานเลขาธิการอาเซียนเข้าร่วมการประชุม อันสะท้อนถึงความร่วมมืออย่างใกล้ชิดของประเทศสมาชิกในระดับภูมิภาคในการติดตามสถานการณ์และแก้ไขปัญหายาเสพติดร่วมกันอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

ในห้วงพิธีเปิดการประชุม นายเซบาสเตียน ตัน (Mr. Sebastian Tan) ผู้อำนวยการ CNB ได้กล่าวต้อนรับผู้แทนประเทศสมาชิกอาเซียน และแสดงความยินดีที่สิงคโปร์เป็นเจ้าภาพการประชุม พร้อมเน้นย้ำว่าโครงการ ADMN เป็นกลไกสำคัญในการแลกเปลี่ยนข้อมูลและจัดทำรายงาน ASEAN Drug Monitoring Report (ADM Report) เพื่อใช้ติดตามสถานการณ์และแนวโน้มปัญหายาเสพติดในภูมิภาค ทั้งนี้ ได้ชี้ให้เห็นว่าสถานการณ์ยาเสพติดในอาเซียนยังมีความรุนแรง โดยเฉพาะกลุ่มสารกระตุ้น (Amphetamine-type stimulants: ATS) ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง พบปริมาณการตรวจยึดเพิ่มจาก 49.7 เมตริกตันในปี 2017 เป็น 239 เมตริกตันในปี 2024 ขณะที่เมทแอมเฟตามีนมีราคาถูกลงและเข้าถึงง่ายขึ้น อีกทั้งมีผู้เข้ารับการบำบัดมากกว่า 700,000 รายในปี 2024 นายเซบาสเตียนยังเน้นย้ำถึงความจำเป็นของความร่วมมือระหว่างประเทศและการใช้ข้อมูลเป็นเครื่องมือสำคัญในการกำหนดยุทธศาสตร์ร่วมกัน

โดยในห้วงการประชุม นางสาวรัชนีกร สรสิริ ที่ปรึกษาสำนักงาน ป.ป.ส. และผู้อำนวยการศูนย์ความร่วมมือด้านยาเสพติดอาเซียน (ASEAN-NARCO) ได้รายงานพัฒนาการสำคัญของศูนย์ พร้อมทั้งทบทวนกิจกรรมและผลสำเร็จของกลไก ADMN ในรอบปีที่ผ่านมา ได้แก่ การประชุม ADMN ครั้งที่ 18 ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ การประชุม ADMN ครั้งที่ 19 ณ กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นวาระครบรอบ 10 ปีของกลไก ADMN ตลอดจนการจัดการฝึกอบรมออนไลน์เกี่ยวกับการใช้งานระบบ ADM System เพื่อเสริมสร้างศักยภาพเจ้าหน้าที่ประสานงานของประเทศสมาชิก

ทั้งนี้ ประเทศสมาชิกอาเซียนได้ร่วมรายงานสถานการณ์ยาเสพติดในปี 2025 โดยพบว่า แม้จำนวนคดีหรือผู้กระทำผิดในบางพื้นที่มีแนวโน้มลดลง อันอาจสะท้อนถึงประสิทธิภาพของมาตรการบังคับใช้กฎหมายในบางประเทศ แต่ปริมาณการตรวจยึดยาเสพติดยังคงอยู่ในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมทแอมเฟตามีน (ยาบ้าและไอซ์) ซึ่งยังคงเป็นยาเสพติดหลักและเป็นภัยคุกคามสำคัญของภูมิภาค สะท้อนให้เห็นถึงขนาดและความสามารถในการผลิตของเครือข่ายค้ายาเสพติดที่ยังคงขยายตัว ขณะเดียวกัน รูปแบบการลักลอบค้ายาเสพติดมีความซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง โดยมีการปรับเปลี่ยนเส้นทางทั้งทางบก ทางอากาศ และเส้นทางทะเล อีกทั้งมีการนำเทคโนโลยีมาใช้มากขึ้น ทั้งการลักลอบผ่านพัสดุไปรษณีย์ การใช้สื่อสังคมออนไลน์เป็นช่องทางติดต่อซื้อขาย และการใช้ระบบการเงินสมัยใหม่หรือธุรกรรมดิจิทัลในการเคลื่อนย้ายเงิน เพื่อลดความเสี่ยงจากการถูกตรวจจับ นอกจากนี้ หลายประเทศยังรายงานแนวโน้มผู้เข้ารับการบำบัดรักษาเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มวัยแรงงาน สะท้อนถึงความจำเป็นในการดำเนินมาตรการลดอุปสงค์ควบคู่ไปกับการปราบปราม โดยให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ใช้ยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อสนับสนุนการกลับคืนสู่สังคมและลดโอกาสการกลับไปเสพซ้ำ

ในส่วนของติมอร์-เลสเต ซึ่งเข้าร่วมการประชุมเป็นครั้งแรก ได้รายงานถึงความพยายามในการพัฒนาระบบติดตามสถานการณ์ยาเสพติดของประเทศ โดยอยู่ระหว่างการจัดตั้งกลไกการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลให้สอดคล้องกับกรอบของ ADMN พร้อมทั้งแสดงความสนใจในการเรียนรู้แนวปฏิบัติที่ดีจากประเทศสมาชิกอาเซียน โดยเฉพาะด้านการพัฒนาระบบฐานข้อมูล การบำบัดรักษา และการฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติด รวมถึงได้เสนอขอรับการสนับสนุนด้านวิชาการและการฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรในอนาคต

นอกจากนี้ ที่ประชุมได้หารือถึงแนวทางการพัฒนาและปรับปรุงระบบการนำเข้าข้อมูล ADMN ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น อาทิ การแก้ไขปัญหาความไม่เสถียรของระบบ การป้องกันการสูญหายของข้อมูลระหว่างการบันทึก การพัฒนาฟังก์ชันการคำนวณ รวมถึงการกำหนดรูปแบบข้อมูลให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน เช่น การจัดช่วงอายุและการจัดหมวดหมู่ข้อมูล เพื่อให้ข้อมูลมีความถูกต้องและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ ที่ประชุมได้เห็นชอบในหลักการให้จัดทำรูปแบบรายงานประเทศ (Country Report Template) ให้เป็นมาตรฐานเดียวกันในระดับภูมิภาค พร้อมทั้งสนับสนุนข้อเสนอในการจัดการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติด้านการรายงานในการประชุมครั้งถัดไป เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจของผู้ปฏิบัติงานและลดข้อผิดพลาดในการบันทึกข้อมูลอย่างเป็นระบบ

ในห้วงท้ายของการประชุม ประเทศสิงคโปร์ได้เสนอให้ประเทศสมาชิกอาเซียนร่วมกันส่งเสริมกิจกรรม ASEAN Drug Victims Remembrance Day โดยกำหนดให้ดำเนินกิจกรรมในช่วงวันที่ 26 มิถุนายน ซึ่งตรงกับวันต่อต้านยาเสพติดโลก เพื่อรำลึกถึงผู้ได้รับผลกระทบจากยาเสพติด สร้างความตระหนักรู้ถึงอันตรายของยาเสพติด และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสังคมในการป้องกันปัญหายาเสพติด ทั้งนี้ ประเทศไทยได้แสดงความยินดีในการเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมเครือข่ายติดตามสถานการณ์ยาเสพติดอาเซียน (ADMN) ครั้งที่ 21 โดยเสนอให้จัดขึ้นในช่วงเดือนกรกฎาคม ในรูปแบบการประชุมทางไกล (Virtual Meeting) โดยกำหนดวันและเวลาการประชุมจะแจ้งให้ประเทศสมาชิกทราบในโอกาสแรกต่อไป